Babo Ailesi’nin Ulu Çınarı’ndan Rüstem'in yaprağı da düştü…

Babo Ailesi, adını Sêyd Rıza'nın büyük dedesi olan Baba'dan alır. Baba'nın kelime kökü Bab, Kırmancki/Zazaca’da “ata” anlamındadır. Bab'ın şeceresi Büyük dede Şıxhesen'e varır. Şıxhesen Dersim'in en büyük aşiret kolu Şıxhesenu kolunun atasıdır.

Gündem 12.01.2021, 17:00 Serhat Ozan Yıldırım
1193
Babo Ailesi’nin Ulu Çınarı’ndan Rüstem'in yaprağı da düştü…

Şıxhesen'in beşinci kuşak torunu Abas'tır. Abasu aşireti de adını Abas'tan alır. Sali, Seydxan, Qeresıleman, Abas dört erkek kardeştir. Baba, kardeşlerden Abas’ın yedinci kuşak torundur. Babao Pil (Büyük Baba) adıyla anılır, mezarı Xaçeliye köyündedir. Babao Pil,  Sêyd İbrahim'in babasıdır. Sêyd İbrahim'in de yedi erkek çocuğu olur: Sa Heyder, Sêyd Sıleman, Sêyd Alişer, Sêyd Ağa, Sêyd Kheko, Sêyd Xıdır, Sêyd Rıza.

Yani Şıxhesen’in on üçüncü ve Abas’ın altıncı kuşak torunu olan Sêyd İbrahim, oğlu Sêyd Rıza ile birlikte Qendu köyünde yaşar. Qendu köyünü Derê Arey köyü ile değiş-tokuş ederler. Derê Arey'e yerleşen Sêyd İbrahim orada hakka yürür. Anıt mezarı (komete) Derê Arey'dedir.

Sêyd Rıza'nın Elif (Ana Pile/Büyük Ana) ve Bese (Ana Bese) ile yaptığı iki evliliğinden onbeş çocuğu olur. Ana Pile ile evliliğinden olan oğullarından Şıxhesen Xaçeli’nin Zênka mezrasında, Baba bazen Ağdad'da bazen Derê Arey'de, Sêyd Usen ise Ağdad'da yaşar.

Baba 1933 yılında aşiretler arası kavgalar sonucu suikaste kurban gider. Mezarı Ağdad'daki Pirbabo'dadır. Sêyd Rıza'nın ilk eşi Elif (Ana Pile), 1938’de Deşt'de (Geyiksuyu) askerler tarafından öldürülür. Mezar yeri belli değildir.

Sêyd Rıza'nın ikinci eşi (1) Bese ile çocukları (2) Sedyağa, (3) Ali Êsan, (4) Ali Rıza, (5) Qereman, (6) Sebra ve (7) Sewliye, 1937’de Bırdo’da askerler tarafından katledilirler. Katledilenler arasında Sêyd Rıza ile ilk eşi Elif’in (Ana Pile) oğlu (8)  Şıxhesen ile eşi (9) Anıke ve oğulları (10) Sa Heyder de vardı. Anıke, Sêyd Rıza’nın kardeşi Seydağa’nın kızıydı. Cesetleri hâlâ Bırdo toplu mezarındadır. Bu toplu mezarda bulunan Anıke'nin cesedi, kardeşi Rayberê Sêyd Ağay tarafından Pıxamiye köyüne taşındı. Sêyd Rıza ile Bese'nin beş altı yaşlarındaki oğlu (10) Ali Esker'in Bırdo katliamı sırasında askerler tarafından alıkonulduğu söylenir.

Sêyd Rıza ile Elif'den oğlu Sêyd Usen 1937 yılında Elazığ'da idam edildiler. Mezar yerleri belli değildir.

Sêyd Rıza ve Elif’in kızlarından Menese'nin mezarı Ortinige köyünde, Dilife'ninki İne köyünde, Hesna'nınki İzmir'de, Leyle'ninki Ağdad'dadır. Thıte ile Qume, 1938 yılında Halvoriye halkıyla birlikte katledildiler. Onların mezar yerleri belli değildir.

1938 Soykırımı’nda cesetler altında kalarak ya da saklanarak kurtulabilen ailenin bir kaç ferdi batıya sürgün edildiler. Şıxhesen ile Anıke'nin kızı Cemila, Bırdo katliamından kurutulduktan sonra Çorum’un Sungurlu ilçesine, Baba ile Zekina'nın oğlu Ali Ekber ise İzmir'e sürgün edildi. Seyd Rıza'nın bu iki torunu sürgün yerinde buluşup evlendiler.

1947 yılında çıkan af kanunuyla baba ocağı Zênka'ya dönüp yeni bir hayat kurdular. Zênka, Xaçeliye köyünün Sıncıke Dağı’na yaslanmış tek evli bir mezradır. Babo Ailesi’nin ulu ağacının Cemila ile Ali Ekber dalından Rüstem, Yusuf, Seydağa, Sultan, Teslim, Ane, Zekina, Nurcane, Gülere, Gülsüme, Ölmez yaprakları açtı. Bu yapraklardan Teslim, Ölmez, Usıv erken döküldü. Teslim ile Ölmez'in mezarı Zênka'da,  Usıv'ın Elazığ Gülmez Mezarlığı’ndadır.

1994 yılında Dêsım'in köyleri yakıldı ve insansızlaştırıldı. Ali Ekber ile Cemila ikinci sürgünü yaşadılar. Dedeleri Sêyd Rıza ve amcaları Sêyd Usen ile beş yoldaşının asıldığı Elazığ'a ikinci sürgünü yaşadılar.  Cemila, 1999 yılında ikinci sürgün yerinde hakka yürüdü. Annesi Anıke'nin Pıxamiye köyündeki mezarı yanında defnedildi. 

Ali Ekber ile Cemila’nın en büyük oğlu Rüstem Polat anne tarafından Şıxhesen'in, baba tarafından ise Baba’nın torunu… Sêyd Rıza, Rayber Rüstem’in büyük dedesidir. Bace ile evlendi. Bace ile Rüstem dalından Devrim, Özlem, Eylem yaprağı açtı. 8 Ocak 2021’de acı vatan Almanya'nın Mainz kentinde 73 yaşında dalından düştü Rüstem yaprağı. Pıxamiye köy mezarlığında, Anıke anneannesi ile Cemila annesinin yanında onun da bir mezar taşı dikilecek.

Yıllarca "Dedemin mezarı nerede" diye feryat eden bir şahsiyet olarak hafızalara kazındı Rayber Rüstem. BABO AİLESİ dallarından dökülen her bir yaprak, düştüğü her mekâna mıh gibi acılı tarih çakıyor. Umarım ki bu ailenin her bir yaprağı döküldüğü yerde bu coğrafyadaki acılara son verecek bir yüzleşme için kapı aralar. Rayber Rüstem de zaten ömrünce bunun için çabalamıştı. 

Kırmanciye Halkının başı sağ olsun. Işıklar içinde uyuyun.

Cemal Taş, 12 Ocak 2021

cemaltas38@gmail.com

Yorumlar (1)
Ali 2 hafta önce
Rustem. Amca nin 4 cocugu var iki Torun 4 duncu oglunun’ ismi Ali
-3°
parçalı bulutlu
İstatistikler
Gösterim Tekil IP
Dün 4887 1085
Bugün 2801 755
Toplam 822578 44388
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Trabzonspor 20 33
6. Alanyaspor 19 31
7. Hatayspor 19 31
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Rizespor 20 25
13. Sivasspor 19 24
14. Başakşehir 20 24
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Bursaspor 18 30
7. Tuzlaspor 17 30
8. Ankara Keçiörengücü 17 28
9. Altınordu 17 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 19 40
3. Sevilla 19 36
4. Barcelona 18 34
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 19 28
8. Real Betis 20 27
9. Cádiz 20 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Deportivo Alaves 20 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 20 13
google.com, pub-9896894819952872, DIRECT, f08c47fec0942fa0