Babo Ailesi’nin Ulu Çınarı’ndan Rüstem'in yaprağı da düştü…

Babo Ailesi, adını Sêyd Rıza'nın büyük dedesi olan Baba'dan alır. Baba'nın kelime kökü Bab, Kırmancki/Zazaca’da “ata” anlamındadır. Bab'ın şeceresi Büyük dede Şıxhesen'e varır. Şıxhesen Dersim'in en büyük aşiret kolu Şıxhesenu kolunun atasıdır.

Gündem 12.01.2021, 17:00 Serhat Ozan Yıldırım
1417
Babo Ailesi’nin Ulu Çınarı’ndan Rüstem'in yaprağı da düştü…

Şıxhesen'in beşinci kuşak torunu Abas'tır. Abasu aşireti de adını Abas'tan alır. Sali, Seydxan, Qeresıleman, Abas dört erkek kardeştir. Baba, kardeşlerden Abas’ın yedinci kuşak torundur. Babao Pil (Büyük Baba) adıyla anılır, mezarı Xaçeliye köyündedir. Babao Pil,  Sêyd İbrahim'in babasıdır. Sêyd İbrahim'in de yedi erkek çocuğu olur: Sa Heyder, Sêyd Sıleman, Sêyd Alişer, Sêyd Ağa, Sêyd Kheko, Sêyd Xıdır, Sêyd Rıza.

Yani Şıxhesen’in on üçüncü ve Abas’ın altıncı kuşak torunu olan Sêyd İbrahim, oğlu Sêyd Rıza ile birlikte Qendu köyünde yaşar. Qendu köyünü Derê Arey köyü ile değiş-tokuş ederler. Derê Arey'e yerleşen Sêyd İbrahim orada hakka yürür. Anıt mezarı (komete) Derê Arey'dedir.

Sêyd Rıza'nın Elif (Ana Pile/Büyük Ana) ve Bese (Ana Bese) ile yaptığı iki evliliğinden onbeş çocuğu olur. Ana Pile ile evliliğinden olan oğullarından Şıxhesen Xaçeli’nin Zênka mezrasında, Baba bazen Ağdad'da bazen Derê Arey'de, Sêyd Usen ise Ağdad'da yaşar.

Baba 1933 yılında aşiretler arası kavgalar sonucu suikaste kurban gider. Mezarı Ağdad'daki Pirbabo'dadır. Sêyd Rıza'nın ilk eşi Elif (Ana Pile), 1938’de Deşt'de (Geyiksuyu) askerler tarafından öldürülür. Mezar yeri belli değildir.

Sêyd Rıza'nın ikinci eşi (1) Bese ile çocukları (2) Sedyağa, (3) Ali Êsan, (4) Ali Rıza, (5) Qereman, (6) Sebra ve (7) Sewliye, 1937’de Bırdo’da askerler tarafından katledilirler. Katledilenler arasında Sêyd Rıza ile ilk eşi Elif’in (Ana Pile) oğlu (8)  Şıxhesen ile eşi (9) Anıke ve oğulları (10) Sa Heyder de vardı. Anıke, Sêyd Rıza’nın kardeşi Seydağa’nın kızıydı. Cesetleri hâlâ Bırdo toplu mezarındadır. Bu toplu mezarda bulunan Anıke'nin cesedi, kardeşi Rayberê Sêyd Ağay tarafından Pıxamiye köyüne taşındı. Sêyd Rıza ile Bese'nin beş altı yaşlarındaki oğlu (10) Ali Esker'in Bırdo katliamı sırasında askerler tarafından alıkonulduğu söylenir.

Sêyd Rıza ile Elif'den oğlu Sêyd Usen 1937 yılında Elazığ'da idam edildiler. Mezar yerleri belli değildir.

Sêyd Rıza ve Elif’in kızlarından Menese'nin mezarı Ortinige köyünde, Dilife'ninki İne köyünde, Hesna'nınki İzmir'de, Leyle'ninki Ağdad'dadır. Thıte ile Qume, 1938 yılında Halvoriye halkıyla birlikte katledildiler. Onların mezar yerleri belli değildir.

1938 Soykırımı’nda cesetler altında kalarak ya da saklanarak kurtulabilen ailenin bir kaç ferdi batıya sürgün edildiler. Şıxhesen ile Anıke'nin kızı Cemila, Bırdo katliamından kurutulduktan sonra Çorum’un Sungurlu ilçesine, Baba ile Zekina'nın oğlu Ali Ekber ise İzmir'e sürgün edildi. Seyd Rıza'nın bu iki torunu sürgün yerinde buluşup evlendiler.

1947 yılında çıkan af kanunuyla baba ocağı Zênka'ya dönüp yeni bir hayat kurdular. Zênka, Xaçeliye köyünün Sıncıke Dağı’na yaslanmış tek evli bir mezradır. Babo Ailesi’nin ulu ağacının Cemila ile Ali Ekber dalından Rüstem, Yusuf, Seydağa, Sultan, Teslim, Ane, Zekina, Nurcane, Gülere, Gülsüme, Ölmez yaprakları açtı. Bu yapraklardan Teslim, Ölmez, Usıv erken döküldü. Teslim ile Ölmez'in mezarı Zênka'da,  Usıv'ın Elazığ Gülmez Mezarlığı’ndadır.

1994 yılında Dêsım'in köyleri yakıldı ve insansızlaştırıldı. Ali Ekber ile Cemila ikinci sürgünü yaşadılar. Dedeleri Sêyd Rıza ve amcaları Sêyd Usen ile beş yoldaşının asıldığı Elazığ'a ikinci sürgünü yaşadılar.  Cemila, 1999 yılında ikinci sürgün yerinde hakka yürüdü. Annesi Anıke'nin Pıxamiye köyündeki mezarı yanında defnedildi. 

Ali Ekber ile Cemila’nın en büyük oğlu Rüstem Polat anne tarafından Şıxhesen'in, baba tarafından ise Baba’nın torunu… Sêyd Rıza, Rayber Rüstem’in büyük dedesidir. Bace ile evlendi. Bace ile Rüstem dalından Devrim, Özlem, Eylem yaprağı açtı. 8 Ocak 2021’de acı vatan Almanya'nın Mainz kentinde 73 yaşında dalından düştü Rüstem yaprağı. Pıxamiye köy mezarlığında, Anıke anneannesi ile Cemila annesinin yanında onun da bir mezar taşı dikilecek.

Yıllarca "Dedemin mezarı nerede" diye feryat eden bir şahsiyet olarak hafızalara kazındı Rayber Rüstem. BABO AİLESİ dallarından dökülen her bir yaprak, düştüğü her mekâna mıh gibi acılı tarih çakıyor. Umarım ki bu ailenin her bir yaprağı döküldüğü yerde bu coğrafyadaki acılara son verecek bir yüzleşme için kapı aralar. Rayber Rüstem de zaten ömrünce bunun için çabalamıştı. 

Kırmanciye Halkının başı sağ olsun. Işıklar içinde uyuyun.

Cemal Taş, 12 Ocak 2021

cemaltas38@gmail.com

Yorumlar (1)
Ali 4 ay önce
Rustem. Amca nin 4 cocugu var iki Torun 4 duncu oglunun’ ismi Ali
20
az bulutlu
İstatistikler
Gösterim Tekil IP
Dün 6086 1263
Bugün 4484 1042
Toplam 1259635 61746
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 34 72
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 34 66
4. Trabzonspor 35 60
5. Hatayspor 34 53
6. Alanyaspor 34 52
7. Gaziantep FK 33 51
8. Sivasspor 34 51
9. Karagümrük 34 50
10. Göztepe 35 47
11. Rizespor 34 42
12. Antalyaspor 35 42
13. Konyaspor 34 41
14. Ankaragücü 34 38
15. Malatyaspor 34 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 34 35
18. Erzurumspor 35 34
19. Başakşehir 33 33
20. Gençlerbirliği 34 32
21. Denizlispor 34 27
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 33 77
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. Chelsea 32 55
5. West Ham 32 55
6. Tottenham 33 53
7. Liverpool 32 53
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 31 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 32 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 32 34
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Real Madrid 32 70
2. Atletico Madrid 31 70
3. Sevilla 32 67
4. Barcelona 30 65
5. Real Betis 32 49
6. Villarreal 32 49
7. Real Sociedad 31 47
8. Osasuna 32 40
9. Granada 30 39
10. Athletic Bilbao 31 38
11. Celta de Vigo 31 38
12. Levante 32 38
13. Cádiz 32 36
14. Valencia 32 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 32 30
17. Real Valladolid 31 28
18. Huesca 31 27
19. Elche 32 27
20. Eibar 31 23