Dersim coğrafyasında

Alevi-Kırmanclar tarafından kutlanan Gağan, köylerin boşaltılmasından bu yana unutulmaya yüz tutan bir gelenek haline geldi.

Yerel 06.01.2015, 11:01 06.01.2015, 11:01
85967
Dersim coğrafyasında

Dersim Belediyesi, iki yıldır geleneği canlandırmak için çeşitli etkinlikler düzenliyor.

 Dersim'de unutulmaya yüz tutmuş geleneklerden biri olan Gağan, Dersim coğrafyasında Alevi-Kırmanclar tarafından kutlanan (Sivas, Dersim, Erzincan, Bingöl, Muş) ve günümüze kadar gelebilmiş eski bir gelenek. Halk arasında Gağan, eski yılı uğurlama ve yeni yılı karşılama olarak bilinirken, kutlamalar, Aralık ayının üçüncü haftasında başlayarak Ocak ayının ilk haftasına kadar sürüyor. Gağan ayında 3 gün oruç tutulurken, bazı yörelerde ise çocuklar sabah erken kalkıp türküler söyleyerek ev ev dolaşıyor.

Gağan geleneği, 80'li yıllara kadar Dersim'de yaygın olurken, köy boşaltılmaları nedeniyle unutulmaya yüz tuttuğu belirtiliyor. Her ne kadar gelenek halk tarafından devam ettirilmese de Dersim Belediyesi tarafından son 2 yıldır gerçekleştirilen etkinliklerle gelenek canlandırılmaya çalışılıyor. Dersim Belediyesi tarafından düzenlenen etkinlikler de yaşlı kadın ve erkek kılığına giren gençler, davul zurna eşliğinde esnafları gezerek topladıkları para ve yiyecekleri yurttaşlara ve genellikle küçük çocuklara dağıtarak geleneğin yaşatılması için çalışıyor.

'Gağan ayında yapılan ibadetler bolluk getirirdi'

Gağan geleneğine ilişkin konuşan Yemoş Atmaca (62), eski geleneklere göre, Pir, Raywer ve Talipler bir araya toplanıp ayın anlamına ve önemine ilişkin bilgilendirme yaptığını söyleyerek, Aralık ayının 3. haftasından başlayıp Ocak ayının ilk haftasına kadar süren bir gelenek olduğunu kaydetti. Atmaca, gelecek yılın daha bolluk ve bereketli geçmesi için inançlara göre ritüellerin yapıldığını ifade etti. Gağan ayında ziyaretlerin ve kutsal mekânlara gidilerek dualar edildiğini, ardından ise akrabaların, komşuların ziyaret edildiğini belirten Atmaca, "Salı, Çarşamba ve Perşembe günleri oruç tutulurken, Perşembe akşamları Cem tutardık. Gağan ayının son Çarşamba günü ise Dani (kaynatılmış buğday) pişirilerek hem yenir hem de ahırdaki hayvanlara serpilerek bereket getireceği söylenirdi" dedi.

 'Yeni nesil kendi geleneğine sahip çıkmalı'

Gağan ayının son Perşembe gününde ise, niyazların (lokma) yapılıp dağıtıldığını, aynı günün akşamında ise Dersim'in yöresel yemeği olan Zerevet yemeğinin hazırlanıp dağıtıldığını kaydeden Atmaca, "Cuma günü ise evin içi ve dış çevre temizliğini yapardık, huzursuzlukların yapılan temizlikle giderildiği, huzurlu, mutlu ve bereketli bir yılın yapılan temizlik ile geleceği söylenirdi" şeklinde konuştu. Bu ay içerisinde birbirleri ile dargınlıkları olan kişilerin Pirler tarafından barıştırıldığını ifade eden Atmaca, şimdilerde ise kimsenin kimseye sahip çıkmadığını belirterek, yeni neslin kendi geleneğini unutarak kültürünü ve inancını yaşatmadığı için yakındı.

'Gağan ayının barış getirmesini istiyorum'

Gağan ayıyla birlikte barışın ve huzurunda gelmesi temennisinde bulunan Atmaca, "Yeni yılda herkesin topraklarına geri dönmesini, geleneklerini devam ettirmesini, herkesin eski dönemlerde olduğu gibi bir arada yaşamasını istiyorum" şeklinde konuştu.

67 yaşındaki Sakine Almaz ise, Gağan ayının eski yılın bitimi yeni yılın başlangıcı anlamına geldiğini söyleyerek, bu ay içerisinde kutsal mekânlar, ibadet yerleri, mezarlar ve ailelerin ziyaret edildiğini ifade etti.

Kaynak: DİHA

 

 

Yorumlar (5)
5
parçalı bulutlu
İstatistikler
Gösterim Tekil IP
Dün 5408 1198
Bugün 2857 683
Toplam 573681 33239
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 10 20
4. Beşiktaş 9 16
5. Kasımpaşa 10 15
6. Gaziantep FK 10 15
7. Karagümrük 10 14
8. Göztepe 9 14
9. Başakşehir 10 14
10. Konyaspor 9 12
11. Rizespor 9 12
12. Malatyaspor 9 12
13. Hatayspor 7 12
14. Trabzonspor 10 12
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 9 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 9 8
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Samsunspor 11 20
4. Adana Demirspor 10 18
5. İstanbulspor 10 18
6. Tuzlaspor 10 18
7. Altay 10 17
8. Giresunspor 11 17
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Menemen Belediyespor 10 12
14. Bandırmaspor 11 11
15. Ümraniye 11 10
16. Ankaraspor 11 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Tottenham 10 21
2. Liverpool 10 21
3. Chelsea 10 19
4. Leicester City 10 18
5. West Ham 10 17
6. Southampton 10 17
7. Wolverhampton 10 17
8. Everton 10 16
9. M. United 9 16
10. Aston Villa 9 15
11. Man City 9 15
12. Leeds United 10 14
13. Newcastle 10 14
14. Arsenal 10 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. Fulham 10 7
18. West Bromwich 10 6
19. Burnley 9 5
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 11 24
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 11 20
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 10 14
9. Athletic Bilbao 10 13
10. Elche 9 13
11. Getafe 10 13
12. Eibar 11 13
13. Deportivo Alaves 11 13
14. Valencia 11 12
15. Real Betis 11 12
16. Osasuna 10 11
17. Real Valladolid 11 10
18. Celta de Vigo 11 10
19. Levante 10 8
20. Huesca 11 7