06.05.2020, 15:49 6723

YAŞAM ORTALAMASINDA TUNCELİ BİRİNCİ OLDU

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan resmi rakamlara göre; yaşam süresinde Tunceli birinci oldu.

TÜİK tarafından açıklanan rakamlara göre Türkiye’deki ortalama yaş süresi 78 olurken Tunceli 80,7 ile Türkiye birincisi oldu.

2015-2017 yılları Türkiye ortalamasına göre Tunceli birinci olurken bunu 80,3 oranıyla Muğla, 80,1 ile Trabzon izledi.

Yaş süresi en düşük il 72,9 ile Kilis olurken, onu Ağrı ve Ardahan takip etti.

Yaşam süresi Türkiye ortalamasında kadınlar erkeklerden daha uzun ömürlü çıktı. Erkekler 75,3’te kalırken kadınlar 81,9’a çıktı.

Erkeklerde yaşam süresinde Muğla ili 77,6 yaşıyla birinci olurken, bunu 77,4 ortalamasıyla Tunceli izledi. Kilis ise 72,9 oranıyla en düşük il oldu.

Kadınlarda Türkiye yaş ortalaması 81,9 olurken, Tunceli kadınlarda 84,2 yaş ortalamasıyla Türkiye birincisi oldu. En düşük il ise 79,1 oranıyla Kütahya çıktı.

Tüm bilim insanlarının tespitlerine göre insan yaşamını etkileyen unsurların başında doğal kaynaklar gelmektedir.

Doğal kaynakların yani; varlıkların en başında hava, su, toprak gelir. Bu üç doğal varlık, tüm varlıkları belirleyen ana kaynaklardır. Başka bir deyişle hava, su, toprak olmazsa olmazlardandır.

Bu tespitler doğrultusunda Dersim coğrafyasını incelediğimizde çok ilginç sonuçlar çıkmaktadır.

Önce hava varlığımızı inceleyelim. Hava varlığı derken, havanın temizliği ön plana çıkar. Hava temizliğinin tersi, hava kirliliğidir. Havanın kalitesi, temizliğiyle değerlendirilir.

Resmi makamların tespitlerine göre Türkiye’de havası en temiz olan 5 şehir, Ardahan, Artvin, Rize, Kırşehir ve Tunceli’dir. Bu tespite göre havası en temiz olan illerden birisi de ilimizdir.

Havadan sonra yaşam süresini belirleyen ikinci varlık ise su kaynaklarıdır.

Su kaynaklarının kalitesini belirleyen en büyük etken de mineral madde bakımından içerdiği zenginliklerdir.

Dersim coğrafyası tatlı su kaynakları bakımından çok zengin bir coğrafyadır. Bu zengin su kaynaklarının yüzde 70’ini Munzur Dağları’ndan beslenen ve Ovacık ilçemizin üzerinde bulunan ovanın altındaki yer altı su hazinesi oluşturmaktadır.

Munzur Suyunun kalitesi hepimizin malumu. Türkiye’de birinci olmasının ötesinde dünyadaki en kaliteli içme suları arasında bulunmaktadır. Özetlerse suyumuz da en büyük değerli varlığımızdır.

Havadan, sudan sonra toprak gelir. Toprak da hava ve suyla doğru orantılı bir etkilenme içinde olsa dahi; içeriğindeki organik, inorganik madde ve elementlerin azlığı veya çokluğuyla da önem kazanır.

Peki, Dersim coğrafyasının toprağı hangi özelliklerdedir? Sorusunu yanıtlamamız lazım. Toprak yapısı bakımından çok şanslıyız. Ekilebilir tarım arazilerimiz çok az ama olanlar da altın değerinde zengin. Peki, nedir bu zenginlikler. En başta gelen özelliği kirlenmemiş olması. Çeşitli kimyasal maddelerin kullanılmamasının yanı sıra, mineral madde ve organik maddeler bakımından da çok zengin. Örneğin, tüm bitkilere, sebzelere, meyvelere tat ve aroma veren madde potasyumdur. Türkiye toprakları potasyum bakımından zengindir. Ama Dersim coğrafyası toprakları potasyum oranı itibariyle, Türkiye ortalamasının iki katı daha zengindir. Ayrıca insan anatomisinde çok etkili olan kalsiyum, demir gibi elementler de zengindir.

İnsan yaşam süresini etkileyen doğal kaynaklardan sonra gelen etkenler ise şunlardır:

Yaşam tarzı, yaşam tarzını belirleyen inanç ve kültürel öğeler.  (gelenekler, tüketim alışkanlıkları, doğaya bakış açıları ve de ekonomik yapı)

Hemen baştan belirtelim. Ekonomik durumu itibariyle Dersim insanı çok zengin değildir. Hatta fakir bir coğrafyadır. Ekonomik fakirliğine karşın en büyük zenginliği inanç ve yaşam tarzıdır. Bu inanç ve inanç doğrultusundaki yaşam tarzıyla her alanda Türkiye’ye örnek olmuş bir ildir.

Alevi Bektaşi inancının Serçeşmesi olan Dersim, 12 kutsal ocağa ev sahipliği yapan bir yer olmasıyla da ayrı bir zenginliğe sahiptir. Bu zenginlik çerçevesinde insan ve doğaya sevgi-saygı en üst düzeydedir.

Eline, beline, diline sahip ol, felsefesi yaşamın her alanında belirleyicidir. Bu felsefesi değerler, inanç değerlerinin hepsini kapsar özelliktedir. Bundan dolayı da Dersim’de hırsızlık, başkasının rızkına göz dikmek yoktur.

Yine bu inanç doğrultusunda, kadınlara, çocuklara tecavüz ve taciz yoktur. Yalan, riya yoktur. Diline sahiptir, zehirli dile hiç itibar göstermez, göstereni de sevmez.

İnsan arasında ayrımcı, ötekileştirici bir bakışa ve tutuma sahip değildir. Tüm insanlara bakış açısı aynıdır. “Yaradandan dolayı yaradılanı severiz” felsefesi kesintisiz uygulanır.

İnanç özgürlüğü tam anlamıyla yaşamda geçerlidir. Hiç kimse inancından dolayı hor görülmez, ötekileştirilmez. Kimse, kimseyi inancından dolayı sorgulamaz, eleştirmez ve de rencide edici hareketlerde bulunmaz.

Eğitim ve bilime çok önem verir. Aç durur, susuz kalır çocuklarını, erkek-kız ayrımı yapmadan okutur. Bu nedenle okuryazar oranı itibariyle Türkiye birincisidir. Yine birçok sınavlarda Türkiye birincisi Tunceli’dir.

Aydınlık ve çağdaş yaşam değerlerine tavizsiz önem verir. Kurallarını eksiksiz yerine getirir. Sosyal ve siyasal tercihlerini biat kültürüyle değil kendi özgür düşünceleriyle oluşturur.

Ve de en önemli değer yargılarından birisi olan “Doğaya Sevgi” konusundaki duyarlılığı ve verdiği değerdir. Ağacın, otun, böceğin, kuşun, kurdun, hepsinin haklarına saygı gösterilir. Yaşam haklarının korunması konusunda çok titiz davranır.

Doğa da bu konudaki adaletini cömertçe Dersim Halkına en uzun yaşam sürecini mükafat olarak vermiştir. Yine doğa, tüm dünya halklarının belası olan Corona Virüsün bu coğrafyaya girmesini önlemiştir. Corana virüsü ve daha önce de “FETÖ VİRÜSÜNÜN” giremediği tek il Tunceli’dir.

İlahi adalete inanan birsi olarak, ben diyorum ki ilahi adalet Dersim Halkına hak ettiği mükafatını vererek tecelli etmiştir.

Merak ettiğim her fırsatta bu inanca sahip insanların hor görüldüğü, haklarının ihlal edildiği, yenildiği bir süreçte bu tablo karşısında ne diyecekleri.

Merak ettiğim ve meraktan öte sormak istediğim bir soru da Sayın Diyanet İşleri Başkanına olacak.

Salgın hastalığın giremediği, insan ömrünün en yüksek olduğu Tunceli ilimize ve o ilin halkına karşı bakış açınız nedir, bu tabloyu nasıl değerlendiriyorsunuz?

 

Yorumlar (0)
10
açık
İstatistikler
Gösterim Tekil IP
Dün 5517 1160
Bugün 1181 393
Toplam 1391624 65912
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 39 81
2. Galatasaray 39 81
3. Fenerbahçe 39 79
4. Trabzonspor 39 68
5. Sivasspor 39 62
6. Hatayspor 39 61
7. Alanyaspor 39 57
8. Karagümrük 39 57
9. Gaziantep FK 39 55
10. Göztepe 39 51
11. Konyaspor 39 49
12. Rizespor 39 48
13. Kasımpaşa 39 46
14. Malatyaspor 39 45
15. Başakşehir 39 45
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 39 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 39 38
20. Gençlerbirliği 39 38
21. Denizlispor 39 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 36 83
2. M. United 36 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 36 64
5. Liverpool 35 60
6. West Ham 35 58
7. Tottenham 35 56
8. Everton 35 56
9. Arsenal 36 55
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 35 49
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 35 41
14. Southampton 35 40
15. Burnley 35 39
16. Newcastle 36 39
17. Brighton 35 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 36 80
2. Real Madrid 36 78
3. Barcelona 36 76
4. Sevilla 36 74
5. Real Sociedad 36 56
6. Real Betis 36 55
7. Villarreal 36 55
8. Celta de Vigo 36 50
9. Athletic Bilbao 36 46
10. Granada 36 45
11. Osasuna 36 44
12. Cádiz 36 43
13. Levante 36 40
14. Valencia 36 39
15. Deportivo Alaves 36 35
16. Getafe 36 34
17. Huesca 36 33
18. Real Valladolid 36 31
19. Elche 36 30
20. Eibar 36 30