Milletvekili Önlü’den “Dersim” önergesi

HDP Milletvekili Alican Önlü, Dersim Katliamının tüm yönleriyle ortaya çıkarılması için Meclis Araştırma önergesi verdi.

Politika 15.11.2019, 18:34 15.11.2019, 18:34
9128
Milletvekili Önlü’den “Dersim” önergesi

Halkların Demokratik Partisi (HDP) Eş Genel Başkan Yardımcısı ve Dersim Milletvekili Alican Önlü, Dersim 1937-38 Katliamıyla yüzleşilmesi, Seyit Rıza, oğlu ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanması ve katliamın tüm boyutlarıyla araştırılması için Meclis Araştırma önergesi verdi.

Meclis Başkanlığı’na verilen araştırma önergesinde, Dersim üzerine hazırlanan dönemin raporlarını anımsatan Önlü, dönemin Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak’ın, 18 Eylül 1930 tarihinde Başbakanlığa sunduğu Dersim raporuna dikkati çekerek, “Fevzi Çakmak bir an önce Dersim’e ‘askeri harekât’ düzenlenmesi gerektiğini belirtmiş ve en önemli gerekçe olarak da halkın Kürtçe konuşması ve Kürt dilinin bölgede yayılma eğilimini göstermiştir” dedi.

Dersim “1938 Askeri Harekatından önce yaşanan gelişmeleri hatırlatan Önlü, yürürlüğe giren “Tunceli Kanunu” ile birlikte vali ve komutanlara, sürgün ettirme, yargılama, idam kararı verme gibi hukuk dışı geniş yetkilerin verildiğini belirtti.

4 Mayıs 1937’de Bakanlar Kurulu’nun çıkarmış olduğu “Dersim Tenkil Kararlarına değinen Önlü, önergesinde şu bilgilere yer verdi: “Kararnamenin hemen ardından 12 ve 19 Mayıs 1937’de Dersim’e yönelik operasyon başlatılır, Diyarbakır’dan kalkan üç uçak filosu Dersim’e bombalar yağdırır, köyler ve ormanlar ateşe verilir. 5 Eylül 1937 tarihinde ise Erzincan Valisi’yle görüşmek üzere Erzincan’a giden Seyit Rıza, Muti Köprü’nde esir alınır. Seyit Rıza önce Erzincan’a, oradan Elazığ’a götürülür ve Elazığ’da kurulan İstiklal Mahkemesi’nde, Dersimli diğer esirlerle birlikte ‘Dersim’i isyana teşvikten ve bu isyana katılmaktan’ dolayı yargılanır. Sözde kurulan bu mahkemede, Seyit Rıza ve arkadaşlarına savunma hakkı verilmez. 15 Kasım 1937’de Seyit Rıza’nın yaşı küçültülerek, 17 yaşında ki oğlunun yaşı ise büyütülerek 5 yoldaşıyla beraber idam edilirler. Devletin resmi rakamlarına göre 12 bin kişi, Dersimlilere göre ise 70 bin ile 100 bin insan katledilir, binlerce insan zorla sürgüne gönderilir, kız çocukları asker ailelerine evlattık verilir.”

YÜZLEŞME

Türkiye’nin imzaladığı insanlığa karşı soykırım suçunun önlenmesi ve cezalandırılması sözleşmesine işaret eden Önlü, “Toplumsal barışın sağlandığı bir geleceğin inşası amacına dayanan, tanıkları ve mağduriyetleri açığa çıkaran, tarihsel acıların onarımı sağlayacak bir anlayışla Dersim 1937-38 Soykırımı ile yüzleşilmesi, Seyit Rıza, oğlu ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanması amacıyla Meclis Araştırılması açılması tarihi görev ve sorumluluklar açısından hayati önem arz edecektir” diye belirtti.

CUMHURBAŞKANLIĞI’NA DA SORDU

Önlü, aynı konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay’ın yanıtlaması istemiyle Meclis Başkanlığı’na soru önergesi de verdi. Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının 82 yıl önce kurulan düzmece mahkemelerin askeri araçlarının ışıkları altında, kendilerine savunma hakkı dahi verilmeden katledildiklerini belirterek, şu soruları sordu:

“*Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerleri neresidir? Buna dair devlet arşivlerinde resmi bir kayıt bulunmakta mıdır?

*Dersim halkı önderlerinden Seyit Rıza’nın mezarının olmaması için bedeninin yakıldığı doğru mudur? Doğru ise Seyit Rıza’nın bedeni nerede, kimler tarafından yakılmıştır?

*1930 yılından itibaren 1940 yılına kadarlık sürede Dersim nüfusu ne kadardır?

*1937/38/39 tarihlerinde Dersim’de kaç yurttaşımız katledilmiştir? Dersim katliamı sonrasında kaç kişi zorla göç ettirilmiş ve bu kişiler nerelere gönderilmiştir?

*Ailelerinden koparılarak evlatlık verilen kız çocuklarına ilişkin devlet arşivlerinde resmi kayıtlar bulunmakta mıdır? Kaç kız çocuğu evlatlık verilmiştir?

*Dersim katliamına ilişkin gizlilik kararı alınan belgeleri kamuoyuyla paylaşmayı düşünüyor musunuz?

*Dersim’in tüm tarihsel arka planıyla, gasp edilen hakları, dili, inancı ve kültürüyle yüzleşmek amacıyla herhangi bir çalışma yürütmekte misiniz? Dersim Hakikat Komisyonu’nun kurulması adına bir girişiminiz olacak mıdır?”

Yorumlar (0)
12
açık
İstatistikler
Gösterim Tekil IP
Dün 5132 1033
Bugün 4264 868
Toplam 547982 32059
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 9 20
4. Kasımpaşa 10 15
5. Gaziantep FK 10 15
6. Başakşehir 10 14
7. Karagümrük 9 13
8. Beşiktaş 8 13
9. Konyaspor 9 12
10. Rizespor 9 12
11. Malatyaspor 9 12
12. Hatayspor 7 12
13. Trabzonspor 10 12
14. Göztepe 8 11
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 8 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 8 7
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Adana Demirspor 10 18
4. İstanbulspor 10 18
5. Tuzlaspor 9 18
6. Samsunspor 10 17
7. Altay 9 16
8. Giresunspor 10 16
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Bandırmaspor 11 11
14. Ümraniye 11 10
15. Menemen Belediyespor 9 9
16. Ankaraspor 10 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Liverpool 10 21
2. Tottenham 9 20
3. Chelsea 9 18
4. Leicester City 9 18
5. Southampton 9 17
6. Everton 10 16
7. Aston Villa 8 15
8. Man City 9 15
9. West Ham 9 14
10. Wolverhampton 9 14
11. Leeds United 10 14
12. Newcastle 10 14
13. M. United 8 13
14. Arsenal 9 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. West Bromwich 10 6
18. Burnley 9 5
19. Fulham 9 4
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 10 23
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 10 19
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 9 14
9. Elche 9 13
10. Deportivo Alaves 11 13
11. Athletic Bilbao 9 12
12. Valencia 11 12
13. Getafe 9 12
14. Real Betis 10 12
15. Osasuna 10 11
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Levante 10 8
19. Huesca 11 7
20. Celta de Vigo 10 7