Milletvekili Önlü’den “Dersim” önergesi

HDP Milletvekili Alican Önlü, Dersim Katliamının tüm yönleriyle ortaya çıkarılması için Meclis Araştırma önergesi verdi.

Politika 15.11.2019, 18:34 15.11.2019, 18:34
9252
Milletvekili Önlü’den “Dersim” önergesi

Halkların Demokratik Partisi (HDP) Eş Genel Başkan Yardımcısı ve Dersim Milletvekili Alican Önlü, Dersim 1937-38 Katliamıyla yüzleşilmesi, Seyit Rıza, oğlu ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanması ve katliamın tüm boyutlarıyla araştırılması için Meclis Araştırma önergesi verdi.

Meclis Başkanlığı’na verilen araştırma önergesinde, Dersim üzerine hazırlanan dönemin raporlarını anımsatan Önlü, dönemin Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak’ın, 18 Eylül 1930 tarihinde Başbakanlığa sunduğu Dersim raporuna dikkati çekerek, “Fevzi Çakmak bir an önce Dersim’e ‘askeri harekât’ düzenlenmesi gerektiğini belirtmiş ve en önemli gerekçe olarak da halkın Kürtçe konuşması ve Kürt dilinin bölgede yayılma eğilimini göstermiştir” dedi.

Dersim “1938 Askeri Harekatından önce yaşanan gelişmeleri hatırlatan Önlü, yürürlüğe giren “Tunceli Kanunu” ile birlikte vali ve komutanlara, sürgün ettirme, yargılama, idam kararı verme gibi hukuk dışı geniş yetkilerin verildiğini belirtti.

4 Mayıs 1937’de Bakanlar Kurulu’nun çıkarmış olduğu “Dersim Tenkil Kararlarına değinen Önlü, önergesinde şu bilgilere yer verdi: “Kararnamenin hemen ardından 12 ve 19 Mayıs 1937’de Dersim’e yönelik operasyon başlatılır, Diyarbakır’dan kalkan üç uçak filosu Dersim’e bombalar yağdırır, köyler ve ormanlar ateşe verilir. 5 Eylül 1937 tarihinde ise Erzincan Valisi’yle görüşmek üzere Erzincan’a giden Seyit Rıza, Muti Köprü’nde esir alınır. Seyit Rıza önce Erzincan’a, oradan Elazığ’a götürülür ve Elazığ’da kurulan İstiklal Mahkemesi’nde, Dersimli diğer esirlerle birlikte ‘Dersim’i isyana teşvikten ve bu isyana katılmaktan’ dolayı yargılanır. Sözde kurulan bu mahkemede, Seyit Rıza ve arkadaşlarına savunma hakkı verilmez. 15 Kasım 1937’de Seyit Rıza’nın yaşı küçültülerek, 17 yaşında ki oğlunun yaşı ise büyütülerek 5 yoldaşıyla beraber idam edilirler. Devletin resmi rakamlarına göre 12 bin kişi, Dersimlilere göre ise 70 bin ile 100 bin insan katledilir, binlerce insan zorla sürgüne gönderilir, kız çocukları asker ailelerine evlattık verilir.”

YÜZLEŞME

Türkiye’nin imzaladığı insanlığa karşı soykırım suçunun önlenmesi ve cezalandırılması sözleşmesine işaret eden Önlü, “Toplumsal barışın sağlandığı bir geleceğin inşası amacına dayanan, tanıkları ve mağduriyetleri açığa çıkaran, tarihsel acıların onarımı sağlayacak bir anlayışla Dersim 1937-38 Soykırımı ile yüzleşilmesi, Seyit Rıza, oğlu ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanması amacıyla Meclis Araştırılması açılması tarihi görev ve sorumluluklar açısından hayati önem arz edecektir” diye belirtti.

CUMHURBAŞKANLIĞI’NA DA SORDU

Önlü, aynı konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay’ın yanıtlaması istemiyle Meclis Başkanlığı’na soru önergesi de verdi. Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının 82 yıl önce kurulan düzmece mahkemelerin askeri araçlarının ışıkları altında, kendilerine savunma hakkı dahi verilmeden katledildiklerini belirterek, şu soruları sordu:

“*Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerleri neresidir? Buna dair devlet arşivlerinde resmi bir kayıt bulunmakta mıdır?

*Dersim halkı önderlerinden Seyit Rıza’nın mezarının olmaması için bedeninin yakıldığı doğru mudur? Doğru ise Seyit Rıza’nın bedeni nerede, kimler tarafından yakılmıştır?

*1930 yılından itibaren 1940 yılına kadarlık sürede Dersim nüfusu ne kadardır?

*1937/38/39 tarihlerinde Dersim’de kaç yurttaşımız katledilmiştir? Dersim katliamı sonrasında kaç kişi zorla göç ettirilmiş ve bu kişiler nerelere gönderilmiştir?

*Ailelerinden koparılarak evlatlık verilen kız çocuklarına ilişkin devlet arşivlerinde resmi kayıtlar bulunmakta mıdır? Kaç kız çocuğu evlatlık verilmiştir?

*Dersim katliamına ilişkin gizlilik kararı alınan belgeleri kamuoyuyla paylaşmayı düşünüyor musunuz?

*Dersim’in tüm tarihsel arka planıyla, gasp edilen hakları, dili, inancı ve kültürüyle yüzleşmek amacıyla herhangi bir çalışma yürütmekte misiniz? Dersim Hakikat Komisyonu’nun kurulması adına bir girişiminiz olacak mıdır?”

Yorumlar (0)
17
açık
İstatistikler
Gösterim Tekil IP
Dün 4681 1120
Bugün 1170 403
Toplam 1619261 72931
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30