Dersim'in kadim geleneği: KAVUT

Dersim'de Ocak sonu başlayan ve Şubat ayı başına kadar devam eden Hızır Oruçları'nın ardından geçmişi yüzyıllara dayanan yöresel Kavut yemeği pişirilerek konuklara ikram ediliyor.

Gündem 12.02.2019, 11:17 12.02.2019, 11:24 Ercan TOPAÇ
4712
Dersim'in kadim geleneği: KAVUT

ÖZEL HABER

Haber: Ercan TOPAÇ / Kadir MERKİT​

Dersim'de yeni bir yılın başlangıcı nedeniyle Ocak sonu ve Şubat ayı başına kadar üç günlük Hızır oruçları tutuluyor. Tutulan oruçların ardından kimi vatandaşlar kurban keserken kimileri de kurbanın yanı sıra geçmişi yüzyıllara dayanan yöresel yemek Kavut'tan yaparak misafirlere ikram ediyor.

Kavut yapımına, buğday veya arpanın kızgın sac üzerinde pişirilmesiyle başlanıyor. Pişirilen buğday veya arpa daha sonra el değirmeninde un haline getiriliyor. Un sıcak suyla belli bir kıvama geldikten sonra da tabaklara konuluyor. Üzerine tereyağı ve şerbet dökülen Kavut, gelen misafirlere ikram ediliyor.

img_0931.jpgSon zamanlarda gittikçe azalsa da bu geleneği yaşatmaya çalışan vatandaşlar bulunuyor. Bunlardan birileri de Pülümür ilçesi'ne bağlı Boğalı Köyü Sütlüce Mezrası'nda yaşayan Keskin ve Kılınç aileleri.

Aileler, geleneği çocuklarına da öğretirken hazırlanan Kavut, eve gelen misafirlere ikram ediliyor.

Ali Ekber Kılınç isimli vatandaş, Hızır Orucu'nun ardından isteyenlerin kurbanla birlikte Kavut da pişirdiğini belirterek, "Bu uzun yıllardır sürdürdüğümüz bir gelenek" dedi.

Almanya'da yaşayan iş insanı Turabi Yıldız, çocukluğunda gördüğü manzarayı yeniden yaşamaktan mutlu olduğunu söyleyerek, "Biz bununla büyüdük. Hayatımızın bir parçasıydı. Bu kültürün devam etmesi ve gençlere de aktarılması gerekiyor" diye konuştu.

Aileye konuk olan Pülümür Belediye Başkanı Müslüm Tosun ise; Hızır ayının inançta önemli bir yere sahip olduğuna vurgu yaparak, "Hızır ayında üç günlük oruç tutulur. oruçtan sonra da buğdaydan Kavut yapılır. Buğday kavrulduktan sonra öğütülür. Bu gelenek Hızır Orucu'nun olmazsa olmazıdır. Geçmişten günümüze kadar devam ediyor. Bu geleneğin bir şekilde gençlere öğretilerek geleceğe taşınması çok önemli" şeklinde konuştu.

HIZIR ORUCU VE KAVUT

Erdal Gezik ve Hüseyin Çakmak tarafından hazırlanan Dersim Aleviliği İnanç Terimleri Sözlüğü isimli kitapta bu oruca ilişkin şu ifadelere yer veriliyor:

img_0951.jpg"Xızır Orucu Ocak ayının son haftasında tutulmaya başlanır. Geleneksel olarak bu oruç aşiretler arasında biri bitirip diğeri başlamak üzere sırayla tutulur.

Günümüzde bu oruç aynı haftada genellikle de Ocak ayının son Salı, Çarşamba ve Perşembe günlerinde tutulur. Perşembe günü kurban kesilir ve akşam da Xızır Cemi adı verilen cem tutulur.  Raa Haq inancında Xızıro Xelas, Xızıro Nebi ve Xızıro İlas olmak üzere bir üçlü vardır. Orucun üç gün sürmesi buna bağlanır.

Xızır Orucu aynı zamanda yeni yıl için bir merasimdir. Pasao Nexe (Yeni Paşa) bu ayda tahtına oturur. Düzen yeniden belinlerin. Xızır da bu yeni düzenin belirlemesinde hazır ve nazırlığıyla önemli bir yer tutar. Xızır'ın bir ünvanı da Xızır'e sata tengedir. "Dara düşenin Hızır'ı.)

Xızır Orucu da diğer oruçlar gibi saat gece sıfırda başlar fakat diğer oruçlar gibi gün batımında bozulmaz. Xızır orucu gün kararmaya başlayınca bozulur. Nedeni de Xızır'ın dağ başlarında, fırtına ve tipiye tutulan yolcuları kurtarmakla uğraşmasıdır. Xızır orucunda yeme ve içmede bir kısıtlama yoktur. uygulanan merasimler şunlardır.

Bekar gençler, Perşembe günü oruçlarını bozduktan sonra su içmezler. İnanışa göre, su içmeyen gence rüyasında kim su verirse genç, onunla evlenir.

img_0886.jpgPerşembe  akşamı Qawuta Xızır denen kavrulmuş buğday unu bir tabağa konur ve yanında mum yakılarak evin bir köşesine bırakılır. Sabah unda herhangi bir iz görülürse Xızır'ın haneye uğradığına inanılır ve ev sahibi önceden belirlediği Xızır kurbanından başka bir de şükran kurbanı keser.

 

 

 

 

dsc00251.jpgimg_0910.jpg

Yorumlar (0)
2
parçalı bulutlu
İstatistikler
Gösterim Tekil IP
Dün 5652 1174
Bugün 2428 576
Toplam 541014 31745
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 8 20
2. Fenerbahçe 9 20
3. Galatasaray 9 17
4. Gaziantep FK 9 14
5. Karagümrük 9 13
6. Başakşehir 9 13
7. Beşiktaş 8 13
8. Konyaspor 8 12
9. Rizespor 8 12
10. Kasımpaşa 9 12
11. Hatayspor 7 12
12. Trabzonspor 10 12
13. Göztepe 8 11
14. Malatyaspor 8 11
15. Sivasspor 8 9
16. Antalyaspor 9 9
17. Erzurumspor 8 8
18. Kayserispor 8 7
19. Gençlerbirliği 8 5
20. Denizlispor 8 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 10 20
2. Adana Demirspor 9 18
3. Ankara Keçiörengücü 10 18
4. Tuzlaspor 9 18
5. İstanbulspor 9 17
6. Samsunspor 10 17
7. Giresunspor 9 15
8. Bursaspor 10 14
9. Balıkesirspor 10 14
10. Altay 8 13
11. Akhisar Bld.Spor 10 13
12. Adanaspor 9 12
13. Ümraniye 10 10
14. Bandırmaspor 10 8
15. Boluspor 10 7
16. Menemen Belediyespor 8 6
17. Ankaraspor 9 5
18. Eskişehirspor 10 1
Takımlar O P
1. Tottenham 9 20
2. Liverpool 9 20
3. Chelsea 9 18
4. Leicester City 9 18
5. Southampton 9 17
6. Everton 9 16
7. Aston Villa 8 15
8. West Ham 9 14
9. Wolverhampton 9 14
10. Newcastle 10 14
11. M. United 8 13
12. Arsenal 9 13
13. Crystal Palace 10 13
14. Man City 8 12
15. Leeds United 9 11
16. Brighton 9 9
17. Burnley 8 5
18. Fulham 9 4
19. West Bromwich 9 3
20. Sheffield United 9 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 10 23
2. Atletico Madrid 8 20
3. Villarreal 10 19
4. Real Madrid 9 17
5. Cádiz 10 14
6. Granada 9 14
7. Sevilla 8 13
8. Athletic Bilbao 9 12
9. Valencia 10 12
10. Elche 8 12
11. Getafe 9 12
12. Real Betis 10 12
13. Barcelona 8 11
14. Osasuna 9 11
15. Deportivo Alaves 10 10
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Levante 10 8
19. Huesca 10 7
20. Celta de Vigo 10 7