banner14

Doğu Anadolu Gözlemevi'nde teleskobun kurulumu yüzde 85 tamamlandı

- ATASAM Müdürü ve Doğu Anadolu Gözlemevi Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Cahit Yeşilyaprak:- "Temmuz sonu ağustos gibi birinci aynanın yerleştirilmesinin ardından diğer aynalarla birlikte testlere başlayacağız"- "Önümüzdeki yaz pandemiden etkilenmezsek, bu yıl o şartlar olmazsa, daha iyi bir süreç geçirirsek ve her şey yolunda giderse, 2022'nin ekim ya da kasım ayı gibi ilk ışığı almayı planlıyoruz"

GENEL 10.01.2022, 11:12
9
Doğu Anadolu Gözlemevi'nde teleskobun kurulumu yüzde 85 tamamlandı

ERZURUM (AA) - MUHAMMET MUTAF - Erzurum'da, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Atatürk Üniversitesinin desteğiyle kurulan Doğu Anadolu Gözlemevi (DAG) için Rusya'dan getirilen teleskobun kurulumu büyük oranda tamamlandı.

Bilim dünyası açısından son derece önemli bir teknoloji yatırımı olarak değerlendirilen, Atatürk Üniversitesi Astrofizik Araştırma ve Uygulama Merkezi (ATASAM) bünyesindeki gözlemevi, Erzurum'daki 3 bin 170 rakımlı Konaklı Karakaya Tepeleri'ne kuruluyor.

Astronomi ve uzay bilimine önemli katkı sunacak, Türkiye'nin 2023 vizyon projeleri arasındaki gözlemevindeki çalışmalar, iklim koşulları ve yeni tip koronavirüs salgını dolayısıyla küçük çaplı aksaklıklara rağmen sürüyor.

İlk ışığın 2022 yılı sonuna doğru alınması hedeflenen gözlemevine, Rusya'dan getirilen "Türkiye'nin en büyük çaplı ve ilk kırmızı ötesi teleskobu"nun kurulması çalışmaları devam ediyor. Teleskobun gözlemevine kurulması çalışmalarının bugüne kadar yüzde 85'i tamamlandı.

ATASAM Müdürü ve DAG Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Cahit Yeşilyaprak, AA muhabirine, gözlemevi için uzun bir süre hem altyapı hem de üstyapı kurmakla uğraştıklarını söyledi.

Teleskobun kurulumunu yüzde 85 oranında tamamladıklarını ifade eden Yeşilyaprak, şöyle konuştu:

"Bina ve kubbede ufak rötuşlar kaldı. Kaplanmak üzere Rusya'ya gönderdiğimiz aynayı geçen ay Erzurum'a getirdik ve ilk fırsatta yukarı çıkardık. Bunun haricinde büyük ve 2 tane küçük olmak üzere 3 tane aynamız var. Bunların teleskoba montajı kaldı. Yine ufak tefek elektriksel bağlantılar var. Bunları yaptıktan sonra önümüzdeki yaz ve sonbahar döneminde bunların testlerine başlayacağız. Teleskobun mekanik, optik, elektronik ve yazılım testleri olacak. Optik testler biraz hassas. Bu testleri yapmak için belli ortamlara özellikle de hava sıcaklığına ihtiyaç var. Optikleri yerleştirirken mümkünse oda sıcaklığında yerleştirmek istiyoruz ki sonra yaz ve kışın rastlayacağımız sıcaklık farklarının toleranslarını doğru yapabilelim."

- "Ekim ya da kasım gibi ilk ışığı almayı planlıyoruz"

Yeşilyaprak, bina ve kubbenin bu kıştan kalan eksik ya da ufak tefek sorunlarını gidereceklerini belirterek, salgın sürecinde yaşadıkları sıkıntıları anlattı.

Yurt dışından hem kurulum hem de bazı süreçlere yardım etmek için gelen yabancı ekiplerin salgın nedeniyle 2,5 ay geciktiğini dile getiren Yeşilyaprak, "Önümüzdeki yaz pandemiden etkilenmezsek, bu yıl o şartlar olmazsa, daha iyi bir süreç geçirirsek ve her şey yolunda giderse, 2022'nin ekim ya da kasım ayı gibi ilk ışığı almayı planlıyoruz." diye konuştu.

Hata olmaması için çok hassas çalıştıklarını kaydeden Yeşilyaprak, şöyle devam etti:

"İnşaat döneminde teleskobun ya da kubbenin oturacağı yerlerde milimetrik hatalara izin verildi ki mekanik aksamda hassas olan mekaniklerin en azından montajında bu, mikron düzeyine düştü. Optiklerde de mikron ve mikron altına inmek zorundayız ki biz gökyüzündeki derece açı saniye cinsinden hassas ölçümleri rahatlıkla yapabilelim çünkü burada yapacağınız birkaç açı saniyelik bir hata evrende ve uzayda görüntüden dolayı trilyonlarca kilometreye mal olacak. Bunları engellemek için bu hassasiyetlere sürekli önem veriyoruz çünkü bir defa kurulacak ve kurulduktan sonra gözlemevinin her şeyini sağlarsanız, güncellemelerini ve gerekli teknolojik yenilemeyi sağlarsanız, 50-70 yıl rahatlıkla ömrü var. "

- "Ağustos gibi aynalarla testlere başlayacağız"

Yeşilyaprak, bahsettiği konularda sağlam çalışma yaptıklarını aktararak, gözlemevinin Cumhuriyet tarihinin en büyük temel bilim yatırımı olduğunu ifade etti.

Hassasiyetlerin ve sürecin uzun sürmesinin nedeninin işleri sıkı tutmaktan kaynaklandığını belirten Yeşilyaprak, şunları kaydetti:

"Şu anda yapacağınız bazı şeylerin toleransları görmezden gelmek ya da bunları geçiştirmek daha sonra daha büyük sonuçlara neden olacağı için biz baştan aşağıya sıkı tutmaya çalıştık. Güçlü bir altyapı kurduk. Sadece DAG 4 metre teleskobu için değil, benzer çapta ya da bunun daha alt çapındaki teleskoplara da hizmet verecek büyük bir altyapımız var. Aynayı yerleştirdikten sonra açtık kontrol ettik ve herhangi bir sorun yok. Şu anda aynamız yukarıda. Haziran itibarıyla dışarıda çalışma ortamı olduğu için şantiye koşulları tekrar başlayacak. Temmuz sonu ağustos gibi de birinci aynanın yerleştirilmesinin ardından diğer aynalarla birlikte testlere başlayacağız."

Yorumlar (0)
-8
hafif kar yağışlı
İstatistikler
Gösterim Tekil IP
Dün 15957 2260
Bugün 3788 993
Toplam 4347600 166937
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11