• BIST 114.809
  • Altın 397,185
  • Dolar 6,8596
  • Euro 7,7623
  • Tunceli 29 °C
  • Elazığ 25 °C
  • Erzincan 25 °C
  • Ankara 24 °C
  • İstanbul 26 °C
  • İzmir 26 °C
  • Malatya 26 °C

SÜNNİLİKTEN KIZILBAŞLIĞA; KIZILBAŞLIKTAN ŞİİLİĞE

SÜNNİLİKTEN KIZILBAŞLIĞA; KIZILBAŞLIKTAN ŞİİLİĞE
ERDEBİL TEKKESİ-2 ŞEYH SADREDDİN MUSA(1334-1392)

Şeyh Safi’den sonra tarikatın başına oğlu Sadreddin Musa geçti. Şeyh Sadreddin dönemi Moğol-İlhanlı devletinin aynı zamanda çöküş devriydi. Dolayısıyla da babasının aksine siyasal ve toplumsal olarak daha kaotik bir ortamda tarikatı yönetti.

Moğol Emirlerinin Savaşı, Arada kalan ve Silahlanan Savefiler…

Moğol-İlhanlı devleti çöküş dönemine girdiğinde artık, Moğol emirleri de kendi aralarında uzun süren iktidar mücadelelerine başlamışlardı. Moğol Emiri, Emir Çoban ile Moğol Emiri Melik Eşref arasında süren iktidar mücadelesinde tarikatın merkezi Erdebil iki emir arasında durmadan el değiştiren bir hal almıştı. Savefi tarikatı ise Moğol emirleri arasında süren bu siyasi ve askeri çatışmada tarafsız kalmayı tercih etmişti. Aynı zamanda olası saldırılara karşı tarikat müritleri, Şeyh Sadreddin tarafından silahlandırıldı. Moğol emirlerinden Melik Eşref bu durumu tasvip etmiyorlardı, zira on binlerce müridi bulunan tarikatın bu iktidar mücadelesinde sessiz kalması onu rahatsız ediyordu. Moğol Emiri Melik Eşref, Moğol Emiri Çoban’ı yendikten sonra ilk işi çatışma sırasında tarafsız kalan Savefi lideri Şeyh Sadreddin’i Tebriz’e bir hile ile çağırıp, hapse atmak oldu. Melik Eşref daha sonra gördüğü bir rüya yüzünden Şeyh Sadreddin’i 3 aylık bir esaretten sonra serbest bıraktı. Fakat daha sonra pişman olarak, Şeyh Sadreddin’in öldürülmesi için Erdebil’e askerlerini gönderdi. Savefi şeyhi de silahlı müritleriyle birlikte Gilan/Deylem bölgesine firar etti. Moğol Emiri Melik Eşref’in Savefilerin üstüne gitmesini sebebi artık belliydi; zira karşısında askeri bir güç kurma yolunda çaba harcayan bir tarikat vardı. Safevilerin ortadan kaldırılması ile Melik Eşref bulunduğu coğrafyada iktidarını güçlendirecekti. Fakat bu isteğini Melik Eşref başaramadı

Şii Kıpçak Hanı Cani Bey; Sünni Savefilere yardım ediyor…

Melik Eşref’in Savefiler üzerindeki baskısı üzerine, Şeyh Sadreddin Şii Kıpçak Hanı Cani Bey’den yardım istedi. Bunun üzerine Cani Bey, Savefi tarikatının da desteğini alarak Melik Eşref ile yaptığı savaşı kazandı ve Melik Eşref’i öldürdü. Böylece Savefilerin ilk düşmanı Melik Eşref, bir Şii kabile komutanı tarafından ortadan kaldırılmış oldu. Cani Bey, Şeyh Sadreddin’e büyük hürmet gösterdi ve Erdebil Tekkesine çeşitli vakıflar tahsisi ederek, faaliyetlerinde serbestlik tanıdı.

Şeyh Sadreddin’in vefatı…

Safevilerin bu ikinci lideri siyasi ve askeri çatışmalarla dolu bir hayat geçirdi. Fakat üstesinden gelmeyi bildi. Ömrünün son yıllarında o da babası gibi Hacca gitti ve Hac dönüşü 1392 yılında vefat etti. Erdebil de “Haziney-i Savefiye”  adlı türbeye defnedildi. Şeyh Sadreddin de babası Şeyh Safi gibi Sünni inanca mensuptu. Fakat Şiilerle arasında bir uçurum da yoktu, nitekim kendisini düşmanlarından kurtaran Şii Cani Beyden başkası değildi.

HACE ALİ DÖNEMİ (1392-1427)

Erdebil Tekkesinin 3.üncü postnişini Hace Ali, tekkenin başına geçtiğinde Ortadoğu da 3 büyük imparatorluk vardı: Osmanlılar, Memlüklüler ve Moğol Timur Devleti

MOĞOL HANI TİMUR’UN ERDEBİL TEKKESİNİ ZİYARETİ

Şeyh Hace Ali döneminde İran coğrafyasında siyasi istikrar, Moğol Hanı Timur’un tüm İran’a hakim olmasıyla sağlanmıştı. Bu bakımdan Hace Ali, babası Şeyh Sadreddin döneminin kaotik ortamını yaşamadı. Osmanlı Sultanı 1.Bayazıd ile Moğol Hanı Timur arasında yapılan 1402 Anakara Savaşı’nı Moğollar yendi. Timur, savaş sonrası yanında binlerce esir olduğu halde, ordusuyla Erdebil Tekkesini ziyaret etti. Hace Ali kendisini ziyaret eden, Timur ile görüşmesinde Timur’un yanında esir olarak getirdiği Rumlu esirlerin serbest bırakılmasını sağladı. Serbest kalan bu Rumlu esirler Erdebil Tekkesinin hizmetine girerek, sonradan gittikleri Anadolu’da Savefi propagandasını yapmaya başladılar. Anadolu’ya gitmeyen Rumluların büyük bölümü Erdebil şehrine yerleşerek, burada kendi adlarıyla anılan Rumlu Mahallesini kurdular. Hace Ali’nin Timur’un elinden kurtardığı bu Rumlu esirler daha sonra kurulacak olan Kızılbaş ordusunun temel güçlerinden biri oldular.

Erdebil Şehrinin İdaresi Savefilere Bırakılıyor…

Moğol Hanı Timur, Ankara Savaşından sonra Asya İçlerine doğru çekilmeye başlamış, bu çekiliş döneminde de bıraktığı toprakları kendisine bağlı kalmak şartıyla çeşitli kabileler ve komutanlar arasında paylaştırmıştır. Timur işte bu geri çekiliş döneminde kendisine siyasi olarak bağlı kalmak şartıyla Hace Ali ile anlaşarak, Erdebil Şehrinin yönetimini Savefilere bırakmıştır. Böylece Savefiler’in ileride siyasal bir güç olmalarının yolunu da Timur, Savefilere sağlamış oldu.

Osmanlı Sultanları, Erdebil Tekkesine “Çerağ Akçesi” vermeye başlıyor…

Erdebil Tekkesi Şeyhi Hace Ali’nin Rumlu esirleri, esaretten kurtarması Savefi tarikatının etkisinin Rum Diyarı olarak anılan Osmanlı ülkesinde artmasına sebep oldu. Osmanlı Sultanları ise bu duruma ilgisiz kalmadı, Hace Ali’nin Osmanlı esirlerini esaretten kurtarması Osmanlı Sultanlarının Erdebil Tekkesinin dini gücünü tanıması ve ona her sene “Çerağ Akçesi” göndermesine neden oldu.

Sünnilikten Kopuş Döneminin Başlangıcı…

Hace Ali döneminde tarikata bağlı müritler arasında Şii eğilimler artmaya başladı. Zira bu dönemde Savefi Şeyhlerinin Hz.Ali soyundan geldiğine dair iddialar ortaya çıkmaya başlamıştı. Hace Ali, tekkesinin taraftarları arasında ortaya çıkan bu iddialara sessiz kalmıştır. Bu durum Savefilerin, Ehli Beyt soyundan geldiği propagandasının ilerde açık bir şekilde yolunu açmıştır.

Savefi Şeyhi Kudüs’e yerleşiyor ve orada vefat ediyor…

Hace Ali de ataları gibi Hacca gitmiş, fakat Erdebil’e bir daha dönmemiştir. Yaşamanın son yıllarını babası ve dedesi gibi Sünni temayüllere uygun yaşayarak ve döneminde ünlü bir Sünni Sufi Tarikatı olarak tanınarak Kudüs’te 1427 senesinde vefat etmiştir. Kudüs’te “Seyid Ali Acemi “ adıyla anılan türbesine defnedilmiştir. Fakat Türbesinin “Seyit” adı ile başlayarak anılmasından anlaşılıyor ki, Savefilerin Ehli Beyt soyundan geldikleri iddiasının çıkış dönemi Hace Ali’nin şeyhliği dönemidir. Fakat devrin önemli tarihçilerinden İbn Hacer el-Asgani; onu yüzbinlere varan taraftarı ile Sünni bir Sufi Tarikat lideri olduğunu belirtmektedir.

 

Av.Cihan SÖYLEMEZ

 

av.cihansoylemez@hotmail.com

Bu haber toplam 2837 defa okunmuştur
  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 Özgür Dersim | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0428 212 10 48 | Faks : 0428 212 36 39 | Haber Scripti: CM Bilişim